Hijyen kelimesi, Yunanca’da sağlık anlamındaki hygies kelimesinden türemiştir ve sağlık bilimi, sağlık hizmetleri, koruyu hekimlik gibi konuları kapsar. Yani sağlık için gerekli koşulların sağlanması ve sürdürülmesi için öngörülen uygulamalardır. Sözlük anlamı ise; ferdin veya toplum olarak insanların sağlığının korunması ve geliştirilmesine çalışan beslenme, sağlık ve çevre konularındaki bilgileri bir sentez halinde uygulayan bilim dalıdır.

Kaliteli ve sağlıklı bir üretim için çalışanların temiz ve sağlıklı olması gerektiği gibi, işletmede de etkin bir temizlik ve dezenfeksiyon uygulaması olmalıdır. Temizlik, gıda ile temas eden alet-ekipman ve yüzeylerdeki kir ve gıda atıklarının uzaklaştırılarak, mikroorganizmalar için üreme ortamları oluşmasını önlemektir. Dezenfeksiyon ise, temizlik aşamasından sonra ürüne kontaminasyon kaynağı olabilecek mikroorganizmaların tümünün öldürülmesi ya da zararlı etki yaratmayacak en düşük düzeye indirilmesidir.

Gıda maddelerinin güvenilir olarak tüketime sunulması için gıda zincirinin safhalarında alınan önlemleri veya tehlike kontrolü ve amaçlanan kullanımı hesaba katarak, bir gıda maddesinin insan tüketimine uygunluğunun sağlanması için gerekli önlemler ve koşulları veyahut gıdanın üretimi, depolanması ve tüketiminin sağlığa uygun şartlarda yapılması Gıda Hijyeni olarak tanımlanmaktadır.

Bu durumda, üretici piyasaya insan sağlığı açısından güvenilir gıda arz etmez, pazardaki yerini korumak, geliştirmek ve yeni pazarlara girebilmek için risklerini en aza indirmek, tüketici gıda maddesine olan ve oluşabilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik tehlikelere karşı kendini koruyabilmek, devletin koyduğu kuralları yerine getirebilmek için hijyen gereklidir.

Gıda Hijyeni : Gıdanın kullanım amacı dikkate alınarak tehlikenin kontrole alınması ve gıdanın insanlar tarafından tüketiminin uygunluğunun sağlanması için, gerekli her türlü önlem ve koşullar olarak tanımlanmaktadır. Herhangi bir gıdanın temizliği ve tümüyle hastalık yapan etmenlerden arındırılmış olması demektir. Bir başka ifade ile yenilen gıdalar tüketen kişileri hasta etmemelidir.

Sanitasyon : Latincede sağlıkla ilgili demektir. Sağlık için uygun koşulların yaratılması ve sürdürülmesi işlemidir. İnsanların sağlığının korunması veya tekrar kazanılmasında uygulanacak prensipleri içermektedir. Sanitasyon dendiğinde temizlik ve dezenfeksiyon akla gelmelidir.

Gıda Sanayinde Sanitasyon : Gıda üretiminde hijyenik ve sağlıklı koşulların oluşturulması ve korunması demektir. Bunun anlamı da; gıda hammaddesinin taşınması, ürüne işlenmesi, ambalajlanması, depolanması ve satışı sırasında çeşitli kaynaklardan olabilecek kontaminasyonların engellenmesidir.

Sterilizasyon : Bütün canlı mikroorganizmaların, canlı sporların, virüslerin ve viroidlerin öldürülmesi, ortamın canlılardan arındırılması işlemidir.

Dezenfeksiyon : Cansız maddelerdeki patojen mikroorganizmaların fiziksel veya kimyasal yöntemlerle öldürülmeleri veya üremelerinin durdurulmasıdır.

Antiseptik : Mikroorganizmaları öldürebilen veya üremelerini durdurabilen maddelere denir.

• Yeterli ve dengeli beslenerek, temizliğine dikkat etmeli, sağlığını korumalı ve bu durumu sürdürmeye dikkat etmelidir.
• Özellikle solunum yolu enfeksiyonlarına, gastrointestinal rahatsızlıklara ve fiziksel hastalıklara yakalanmamak için çaba sarf etmelidir.
• Kesilmeler, yanıklar, çıbanlar ve deri kızarıklıkları gibi her türlü yaraların zamanında sorumlu yöneticilere bildirilmesi ve tedavisi gereklidir.
• Hijyenik kurallara uyma ve bunu bir alışkanlık haline getirmek için çaba sarfetmelidir.
• Soğuk algınlığı, bronşit vb. hastalıklara yakalandığı anlaşılır anlaşılmaz bunu yöneticilere bildirmelidir.
• Personel temizlik konusunda kurallara uyarak

-Her gün duş almalı

-Her gün iç çamaşırlarını değiştirmeli

-Tırnak temizliğine dikkat etmeli

-İşe başlamadan önce iş kıyafetini giymeli

-Çalışma sırasında eldiven ve bonesini mutlaka kullanmalı

-Gıdanın, cihazın veya diğer kapların içine düşebilecek mücevher ve yüzükler takmamalıdır.

• Tuvaletlerdeki sabun, dezenfektan veya el havlularının bitmesini takip edecek bir personel görevlendirilmelidir.
• Başını ve vücudunun diğer taraflarını kaşımak, burun karıştırmak gibi alışkanlıkları varsa bu alışkanlıkları bırakmalıdır.
• Öksürme ve aksırma sırasında ağız tek kullanımlık mendille kapatılmalıdır.
• Normal olarak üretimde çalışan bir işçinin her iki saatte en az bir kere ellerini yıkaması gerekmektedir.

Bunun dışında işyerinde;

-Tuvalete girdikten sonra,

-Çöp ve toprakla uğraştıktan veya kirlenmiş materyallere dokunduktan sonra,

-Para gibi elden ele dolaşan materyallere temas ettikten sonra,

-Isıl işlem görmemiş çiğ gıdalara dokunduktan sonra,

-Her dinlenme arasından sonra,

-Sigara içtikten sonra,

-Öksürdükten ve aksırdıktan sonra,

-Mendil kullandıktan sonra ellerini mutlaka yıkayıp, kurulayıp, uygun dezenfektan ile dezenfekte etmelidir.

    Fazla kiloların başka bir nedeni ise şekerdir.Bu şekerin yarısı şekerleme ve şekerli içecekler ile vücuda alınmaktadır.

    Bütün faktörler birleşerek yalnızca fazla kilo problemini beraberinde getirmemekte, aynı zamanda beslenme ile ilgili hastalıklara da yol açmaktadır.

    Ayrıca araştırma sonuçları bu ülkelerde et tüketiminin de oldukça fazla olduğunu göstermektedir.Halk, eti damak tadına çok uygun bulmakla kalmamakta, yüksek protein içeriğini de göz önüne alarak çok zengin bir gıda olduğuna inanarak tüketmektedir.Eğer ete proteinlerinin biyolojik değeri açısından bakarsak durum böyle olmakla birlikte, etin değeri bileşenleri olan pürinler, kolesterol ve doymuş yağ asitlerinin miktarı ve bu bileşenlerin böbrek taşından damar sertliği ve damar tıkanıklığı gibi birçok hastalığa neden olması etin yararlarının yanısıra  onu riskli bir besin maddesi yapmaktadır.Bu yüzden ete odaklanmış tek yönlü beslenme hiç de sağlıklı değildir.Ayrıca ette bulunan ve özellikle suda çözünen vitaminler esmer buğday ekmeği gibi daha sağlıklı ve hafif gıdalardan da sağlanabilir.Bugün modern beslenme anlayışında bitkisel gıdalar vazgeçilmez öneme sahiptirler.Sağlıklı beslenmede tahıl ürünleri, patates, sebze ve meyve olmazsa olmaz cinsten besinlerdir.Bu besinler her gün, her öğün soframızda bulunmalıdırlar.

    Bitkisel kaynaklı besinler gibi süt ve süt ürünleri de beslenme açısından vazgeçilmez ürünlerdir.Sütün tercih edilmesi en başta iyi bir kalsiyum kaynağı olmasındandır.Yarım litre süt tek başına insan vücudunun kalsiyum ihtiyacını karşılamaktadır.Özellikle yaşlı insanlarda ve menopoz sonrası kadınlarda sık görülen osteoporoz (kemik erimesi) için bu daha fazla önem kazanır.

    Bir başka beslenme hatası da fazla miktarda alınan sodyumdur.Çoğu besin maddesi, üretimi esnasında yeterince tuzlanmamasına rağmen, bizler tüketim esnasında tuzu oldukça cömert kullanmaktayız.Fazlaca kullandığımız sofra tuzu yalnızca yiyeceğin tadını olumsuzlaştırmakla kalmaz, aynı zamanda tansiyonun yükselmesine de neden olur.Fakat belirli bir düzeyde kullanıldığı sürece iyotlu tuz, iyot eksikliğinden kaynaklanan rahatsızlıklara karşı (guatr vb.) en büyük silahımızdır.

    Endüstriyel ülkelerde gözlemlenen yukarıdaki beslenme hatalarının yanında, gelişmekte olan ülkelerde başlıca problem, beslenme yetersizliğidir.Eğer Dünya’nın tüm besin rezervi tüm ülkelere eşit dağıtılmış olsaydı, bugün Dünya’da beslenme yetersizliği çeken insan kalmazdı.Fakat adaletsiz paylaşım yüzünden fakir ülkelerde, özellikle sosyal güvencesi olmayan insanlarla, çocuklar, yaşlı insanlar ve gebe bayanlar yetersiz beslenmenin sonuçlarıyla karşı karşıyadır.Bunun önlenmesi için bir yandan gelişmekte olan ülkelerin gıda üretimleri desteklenmeli diğer yandan da halkın alım gücü iyileştirilmelidir.

    Endüstriyel ülkelerdeki yanlış beslenmenin sebeplerini beş madde halinde sıralayabiliriz:

-Çok fazla gıda alımı

-Çok yağlı gıda alımı

-Çok tatlı gıda alımı

-Çok tuzlu gıda alımı

-Liflerce çok fakir gıda alımı

    Doğru Beslenmenin Kuralları 

1. Öğün mümkün olduğu kadar fazla çeşitte gıda maddelerinden oluşturulmuş olmalıdır.Tek yönlü beslenme sindirim sistemi için zararlıdır.
2. Öğünle alınacak enerji günlük enerji ihtiyacına paralel seyretmelidir.Böylece şişmanlığın önüne geçilmiş olur.Bunun en kolay yolu bir terazi ile ağırlık kontrolüdür.
3. Yağ tüketimi azaltılmalıdır.Burada dikkat edilmesi gereken yağ, ekmeğe sürülen gözle görülür yağlardan ziyade hayvansal gıdalardaki ve diğer yiyeceklerdeki gözükmeyen yağlardır.
4. Şeker tüketimi kontrol altında tutulmalıdır.Şekerlemeler, çikolata, marmelatlar ve reçeller çok fazla şeker içeren gıdalardır.
5. Ekmek, fırın ürünleri, diğer tahıl ürünleri, patates, sebze ve meyvede bulunan yüksek molekül ağırlıklı karbonhidratların tüketimi arttırılmalıdır.Bu tür gıdaların alınmasıyla, lif ve lifli kısımların alınması ve esansiyel gıda bileşenlerinin miktarı da artmış olur.
6. Yemeklere sonradan tuz atma alışkanlığı terk edilmelidir.Eğer yemeklere tuz yerine baharat konursa, yemeklerin tuzlanmasına gerek kalmaz.
7. Alkol tüketilmemelidir veya tüketimi azaltılmalıdır.Zira verdiği fazla enerjinin yanı sıra karaciğere ve birçok organa önemli ölçüde zarar vermektedir.
8. Egzersiz yapmak sağlıklı bir yaşamın parçası olmaktadır.
9. Eğitim, sağlıklı beslenme için kritik öneme sahiptir.Çocuklar mutlaka yemek pişirme ve gıdaların besinsel değerleriyle ilgili bilgi sahibi olmalıdır.Gelecek nesillere doğru gıda seçimi ile ilgili daha iyi bilgiler verilmelidir.
10. Yemeklerin evde hazırlanıp pişirilmesi teşvik edilmelidir.Böylece gıdalar kontrol edilebilir ve çocuklara gıda seçimi yanında yemek hazırlama yöntemleri de öğretilebilir.