Bugün gelişmiş ülkelerde yapılan araştırmalar, en belirgin beslenme probleminin,gıdalar ile enerji alımının çok fazla olduğunu göstermektedir.Araştırmalara göre erkeklerin % 39′u ve bayanların da % 47′si fazla kiloludur.Bunun başlıca nedeni bu kişilerin yağ ağırlıklı, özellikle doymuş yağ ağırlıklı beslenmeleridir.Ayrıca fazla alınan alkol de fazla kiloların nedenlerinden biridir ( 1 litre bira 125 gr. kremanın verdiği enerjiyi verir=464 kcal).Bugün batılı ülkelerde yetişkinlerin gıdalarla aldıkları enerjinin % 8′i alkolden gelmektedir.
Fazla kiloların başka bir nedeni ise şekerdir.Bu şekerin yarısı şekerleme ve şekerli içecekler ile vücuda alınmaktadır.
Bütün faktörler birleşerek yalnızca fazla kilo problemini beraberinde getirmemekte, aynı zamanda beslenme ile ilgili hastalıklara da yol açmaktadır.
Ayrıca araştırma sonuçları bu ülkelerde et tüketiminin de oldukça fazla olduğunu göstermektedir.Halk, eti damak tadına çok uygun bulmakla kalmamakta, yüksek protein içeriğini de göz önüne alarak çok zengin bir gıda olduğuna inanarak tüketmektedir.Eğer ete proteinlerinin biyolojik değeri açısından bakarsak durum böyle olmakla birlikte, etin değeri bileşenleri olan pürinler, kolesterol ve doymuş yağ asitlerinin miktarı ve bu bileşenlerin böbrek taşından damar sertliği ve damar tıkanıklığı gibi birçok hastalığa neden olması etin yararlarının yanısıra onu riskli bir besin maddesi yapmaktadır.Bu yüzden ete odaklanmış tek yönlü beslenme hiç de sağlıklı değildir.Ayrıca ette bulunan ve özellikle suda çözünen vitaminler esmer buğday ekmeği gibi daha sağlıklı ve hafif gıdalardan da sağlanabilir.Bugün modern beslenme anlayışında bitkisel gıdalar vazgeçilmez öneme sahiptirler.Sağlıklı beslenmede tahıl ürünleri, patates, sebze ve meyve olmazsa olmaz cinsten besinlerdir.Bu besinler her gün, her öğün soframızda bulunmalıdırlar.
Bitkisel kaynaklı besinler gibi süt ve süt ürünleri de beslenme açısından vazgeçilmez ürünlerdir.Sütün tercih edilmesi en başta iyi bir kalsiyum kaynağı olmasındandır.Yarım litre süt tek başına insan vücudunun kalsiyum ihtiyacını karşılamaktadır.Özellikle yaşlı insanlarda ve menopoz sonrası kadınlarda sık görülen osteoporoz (kemik erimesi) için bu daha fazla önem kazanır.
Bir başka beslenme hatası da fazla miktarda alınan sodyumdur.Çoğu besin maddesi, üretimi esnasında yeterince tuzlanmamasına rağmen, bizler tüketim esnasında tuzu oldukça cömert kullanmaktayız.Fazlaca kullandığımız sofra tuzu yalnızca yiyeceğin tadını olumsuzlaştırmakla kalmaz, aynı zamanda tansiyonun yükselmesine de neden olur.Fakat belirli bir düzeyde kullanıldığı sürece iyotlu tuz, iyot eksikliğinden kaynaklanan rahatsızlıklara karşı (guatr vb.) en büyük silahımızdır.
Endüstriyel ülkelerde gözlemlenen yukarıdaki beslenme hatalarının yanında, gelişmekte olan ülkelerde başlıca problem, beslenme yetersizliğidir.Eğer Dünya’nın tüm besin rezervi tüm ülkelere eşit dağıtılmış olsaydı, bugün Dünya’da beslenme yetersizliği çeken insan kalmazdı.Fakat adaletsiz paylaşım yüzünden fakir ülkelerde, özellikle sosyal güvencesi olmayan insanlarla, çocuklar, yaşlı insanlar ve gebe bayanlar yetersiz beslenmenin sonuçlarıyla karşı karşıyadır.Bunun önlenmesi için bir yandan gelişmekte olan ülkelerin gıda üretimleri desteklenmeli diğer yandan da halkın alım gücü iyileştirilmelidir.
Endüstriyel ülkelerdeki yanlış beslenmenin sebeplerini beş madde halinde sıralayabiliriz:
-Çok fazla gıda alımı
-Çok yağlı gıda alımı
-Çok tatlı gıda alımı
-Çok tuzlu gıda alımı
-Liflerce çok fakir gıda alımı
Doğru Beslenmenin Kuralları
- Öğün mümkün olduğu kadar fazla çeşitte gıda maddelerinden oluşturulmuş olmalıdır.Tek yönlü beslenme sindirim sistemi için zararlıdır.
- Öğünle alınacak enerji günlük enerji ihtiyacına paralel seyretmelidir.Böylece şişmanlığın önüne geçilmiş olur.Bunun en kolay yolu bir terazi ile ağırlık kontrolüdür.
- Yağ tüketimi azaltılmalıdır.Burada dikkat edilmesi gereken yağ, ekmeğe sürülen gözle görülür yağlardan ziyade hayvansal gıdalardaki ve diğer yiyeceklerdeki gözükmeyen yağlardır.
- Şeker tüketimi kontrol altında tutulmalıdır.Şekerlemeler, çikolata, marmelatlar ve reçeller çok fazla şeker içeren gıdalardır.
- Ekmek, fırın ürünleri, diğer tahıl ürünleri, patates, sebze ve meyvede bulunan yüksek molekül ağırlıklı karbonhidratların tüketimi arttırılmalıdır.Bu tür gıdaların alınmasıyla, lif ve lifli kısımların alınması ve esansiyel gıda bileşenlerinin miktarı da artmış olur.
- Yemeklere sonradan tuz atma alışkanlığı terk edilmelidir.Eğer yemeklere tuz yerine baharat konursa, yemeklerin tuzlanmasına gerek kalmaz.
- Alkol tüketilmemelidir veya tüketimi azaltılmalıdır.Zira verdiği fazla enerjinin yanı sıra karaciğere ve birçok organa önemli ölçüde zarar vermektedir.
- Egzersiz yapmak sağlıklı bir yaşamın parçası olmaktadır.
- Eğitim, sağlıklı beslenme için kritik öneme sahiptir.Çocuklar mutlaka yemek pişirme ve gıdaların besinsel değerleriyle ilgili bilgi sahibi olmalıdır.Gelecek nesillere doğru gıda seçimi ile ilgili daha iyi bilgiler verilmelidir.
- Yemeklerin evde hazırlanıp pişirilmesi teşvik edilmelidir.Böylece gıdalar kontrol edilebilir ve çocuklara gıda seçimi yanında yemek hazırlama yöntemleri de öğretilebilir.
tebrik ederim
tebrikler ümit bey